CHAPTER - 1 ਲੇਖਕਾ ਬਾਰੇ ਡਾ. ਬਰਿੰਦਰ ਕੌਰ (12 ਅਪਰੈਲ , 1966) ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ : ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ : ਸਰਦਾਰਨੀ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਜਨਮ-ਮਿਤੀ : 12 ਅਪਰੈਲ , 1966 ਜਨਮ-ਸਥਾਨ : ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਦਿਆ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ : ਐੱਮ . ਏ . (ਪੰਜਾਬੀ), ਐੱਮ.ਫਿਲ , ਪੀ - ਐੱਚ. ਡੀ ., ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟਰਲ ਰਿਚਰਚ (ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਕੰਮ-ਕਿੱਤਾ : ਅਧਿਐਨ, ਅਧਿਆਪਨ, ਐਡਮਿਨਿਸਟਰੇਸ਼ਨ । ਡਾ. ਬਰਿੰਦਰ ਕੌਰ 1990 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੰਨ 2003 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਰਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ ਨਰੋਟ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਠਾਨਕੋਟ) ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਂਸਟੀਚੂਐਂਟ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬਤੌਰ ਫ਼ਾਊਂਡਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਪ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੰਗ-ਮੰਚ, ਬਿਜਲਈ ਮੀਡੀਆ (ਟੀ. ਵੀ) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਹਥਲੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਲੇਖ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ' ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਸੰਪੰਨ ਹੋਏ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟਰਲ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਕੀਤੇ ਖੋਜ-ਕਾਰਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ...

PSEB 11th Class punjabi Book Solutions  4. ਅੱਸੂ ਦਾ ਕਾਜ ਰਚਾ Table Of Contents ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਾਵਿ ਟੋਟੇ ਦੇ ਸਰਲ ਅਰਥ ਲਿਖੋ- (ੳ) ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦੀ ਬਾਬਲਾ, ਮੇਰਾ ਅੱਸੂ ਦਾ ਕਾਜ ਰਚਾਵੇ ਹਾਂ । ਅੰਨ ਨਾ ਤਰੱਕੇ ਕੋਠੜੀ, ਤੇਰਾ ਦਹੀਂ ਨਾ ਅਮਲਾ ਜਾਵੇ । ਬਾਬਲ ਮੈਂ ਬੇਟੀ ਮੁਟਿਆਰ । ਈਤ ਇਸ ਵੇ ਬਾਬਲ ਧਰਮੀ, ਮੈਂ ਬੇਟੀ ਮੁਟਿਆਰ । ਉੱਤਰ— ਜਾਣ-ਪਛਾਣ:- ਇਹ ਕਾਵਿ-ਟੋਟਾ ‘ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੰਜਾਬੀ-11' ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਰਜ ਸੁਹਾਗ-ਗੀਤ ‘ਅੱਸੂ ਦਾ ਕਾਜ ਰਚਾ' ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਗੀਤ ਵਿਚ ਉਸ ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਨੋਭਾਵ ਅੰਕਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਪ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਧਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅੱਸੂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਮੌਸਮ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸਦੀ ਹੋਈ ਇਹ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜ਼ਰਾ ਠਹਿਰ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਲਵੇ । ਸਰਲ ਅਰਥ-ਮੁਟਿਆਰ ਧੀ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕਾਹਲੀ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੁਣੇ ਧਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੱਸੂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਧਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਅੰਨ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਖ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦਹੀਂ ਖੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਧੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ...

PSEB 11th Class punjabi Book Solutions 3. ਦੇਈਂ ਦੇਈਂ ਵੇ ਬਾਬਲਾ Table Of Contents ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਾਵਿ-ਟੋਟੇ ਦੇ ਸਰਲ ਅਰਥ ਲਿਖੋ (ੳ) ਦੇਈਂ ਦੇਈਂ ਵੇ ਬਾਬਲਾ ਓਸ ਘਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਸ ਭਲੀ ਪਰਧਾਨ,  ਸਹੁਰਾ ਸਰਦਾਰ ਹੋਵੇ । ਡਾਹ ਪੀਹੜਾ ਬਹਿੰਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇ, ਵੇ ਮੱਥੇ ਕਦੇ ਨਾ ਪਾਂਦੀ ਵੱਟ, ਬਾਬਲ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ ।  ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਤੇਰਾ ਦਾਨ ਹੋਵੇ, ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ ਵੱਡੜਾ ਜੱਸ, ਬਾਬਲ, ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ । ਉੱਤਰ - ਜਾਣ-ਪਛਾਣ:- ਇਹ ਕਾਵਿ ਟੋਟਾ ‘ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੰਜਾਬੀ-11' ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਰਜ ਸੁਹਾਗ-ਗੀਤ ‘ਦੇਈਂ ਦੇਈਂ ਵੇ ਬਾਬਲਾ' ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਗੀਤ ਵਿਚ ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਅੰਕਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਬਲ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹੇ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਬਾਬਲ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਹੁਰਾ ਕੋੜਮੇ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸੱਸ ਨੇਕ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾ ਦੀ ਹੋਵੇ । ਸਰਲ ਅਰਥ:- ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਬਾਬਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕੇ ਦੇਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਸ ਕੋੜਮੇ ਦੀ ਮੰਨੀ-ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਸਹੁਰਾ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਰੱਜਿਆ-ਪੁੱਜਿਆ ਸਰਦਾਰ ਹੋਵੇ । ਸੱਸ ਅਜਿਹੀ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਪੀਹੜਾ ਡਾਹ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ...

PSEB 11th Class punjabi Book Solutions  ਬੇਟੀ, ਚੰਨਣ ਦੇ ਉਹਲੇ Table Of Contents ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਾਵਿ-ਟੋਟੇ ਦੇ ਸਰਲ ਅਰਥ ਲਿਖੋ- (ੳ) ਬੇਟੀ, ਚੰਨਣ ਦੇ ਓਹਲੇ ਓਹਲੇ ਕਿਉਂ ਖੜੀ ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਖੜੀ ਸਾਂ ਬਾਬਲ ਜੀ ਦੇ ਬਾਰ, ਬਾਬਲ, ਵਰ ਲੋੜੀਏ । ਬੇਟੀ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰ ਲੋੜੀਏ ? ਨੀ ਜਾਈਏ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰ ਲੋੜੀਏ ? ਬਾਬਲ, ਜਿਉਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਨ, ਚੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਹਨ ਘਨ੍ਹਈਆ ਵਰ ਲੋੜੀਏ ? ਉੱਤਰ- ਜਾਣ-ਪਛਾਣ —ਇਹ ਕਾਵਿ ਟੋਟਾ ‘ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੰਜਾਬੀ-11’ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਰਜ ਸੁਹਾਗ ਗੀਤ ‘ਬੇਟੀ, ਚੰਨਣ ਦੇ ਉਹਲੇ' ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਗੀਤ ਵਿਚ ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਨਾਲ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਰ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਸਰਲ ਅਰਥ -ਬਾਪ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੰਦਨ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਉਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਉਂ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ? ਬੇਟੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੇ ਬੂਹੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਬਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ? ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ? ਬੇਟੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋ...

PSEB 11th Class punjabi Book Solutions   ਚੜ੍ਹ ਚੁਬਾਰੇ ਸੁੱਤਿਆ Table Of Contents ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਹੇਠ ਲਿਖੇਕਾਵਿ-ਟੋਟੇਦੇਸਰਲ ਅਰਥ ਲਿਖੋ–   (ੳ) ਚੜ੍ਹਚੁਬਾਰੇਸੁੱਤਿਆ ਬਾਬਲ, ਆਈ ਬਨੇਰੇਦੀ ਛਾਂ ।  ਤੂੰ ਸੁੱਤਾ ਲੋਕੀਂ ਜਾਗਦੇ, ਘਰ ਬੇਟੜੀ ਹੋਈ ਮੁਟਿਆਰ । ਛੰਨਾਂ ਤਾਂ ਭਰਿਆ ਦੁੱਧ ਦਾ ਵਾਰੀ, ਨ੍ਹਾਵਣ ਚੱਲੀ ਆਂ ਤਲਾ । ਮੈਲ ਹੋਵੇ ਝੱਟ ਝੜ ਜਾਵੇ ਵਾਰੀ, ਰੂਪ ਨਾ ਝੜਿਆ ਜਾ । ਉੱਤਰ— ਜਾਣ-ਪਛਾਣ— ਇਹ ਕਾਵਿ-ਟੋਟਾ ‘ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੰਜਾਬੀ-11’ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਰਜ ਸੁਹਾਗ ਗੀਤ 'ਚੜ੍ਹ ਚੁਬਾਰੇ ਸੁੱਤਿਆ' ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਗੀਤ ਵਿਚ ਰੂਪਵਤੀ ਮੁਟਿਆਰ ਧੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬਾਪ, ਮਾਂ, ਚਾਚੇ ਤੇ ਚਾਚੀ ਅੱਗੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਤਰਲਾ ਅੰਕਿਤ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੁਟਿਆਰ ਧੀ ਦੇ ਬਾਪ ਅੱਗੇ ਤਰਲੇ ਨਾਲ ਹੈ । ਸਰਲ ਅਰਥ-  ਰੂਪਵਤੀ ਮੁਟਿਆਰ ਧੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਬਾਬਲ ! ਤੂੰ ਚੁਬਾਰੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬੇਫ਼ਿਕਰੀ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈਂ ।ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਆਈ ਬਨੇਰੇ ਦੀ ਛਾਂ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਤੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈਂ, ਜਦ ਕਿ ਲੋਕੀਂ ਜਾਗ ਰਹੇ ਹਨ । ਤੇਰੇ ਘਰ ਤੇਰੀ ਧੀ ਮੁਟਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ । ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੁਟਿਆਰ ਹੋਈਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਫ਼ਿਕਰ ਵਿਚ ਜਾਗ ਰਹੇ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਯੋਗ ਮੁੰਡੇ ਭਾਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਅਜੇ...

ਭਾਗ-ਪਹਿਲਾ 1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ (i) ਲੋਕ-ਗੀਤ Table Of Contents 1. ਸੁਹਾਗ ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਆਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਾਮਨਾ, ਸੋਹਣੇ ਵਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਘਰ ਦੀ ਲੋਚਾ, ਪੇਕੇ ਤੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਸ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ, ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਦਾ ਉਦਰੇਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤੇ ਸੁਹਾਗ ਧੀ ਵਲੋਂ ਬਾਬਲ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਬਾਬਲ ਲਈ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ‘ਧਰਮ’ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਨ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਸ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਦੂਜੀ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰਦ-ਕੁੜੀ ਦੇ ਚਾਚੇ, ਤਾਏ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਾਮੇ, ਨਾਨੇ ਆਦਿ ਆ ਜੁੜਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਕਾਰਜ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸੁਹਾਗ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਧੀ ਲਈ ਬਾਬਲ ‘ਰਾਜਾ’ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਘਰ ‘ਮਹਿਲ’ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਚੰਨਣ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ਼ ਹਨ, ਤਲਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਬਾ ਖਿੜਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਲ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਧੀ ਵਿਆਹ ਕੇ ਨਿਵ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਧੀ ਦੇ ਵਿਛੜਨ ਸਮੇਂ ਬਾਬਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਕਬੀਲਾ ਛਮ-ਛਮ ਰੋਂਦੇ ਹਨ । ਸੁਹਾਗ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿਤਰ ਖ਼ੂਬ ਉਘੜਦੇ ਹਨ । ਪ੍ਰਸ਼ਨ— ‘ਸੁਹਾਗ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ? ਇਸ ਨਾਲ ਜਾ...

PSEB Solutions for Class 10 Maths Chapter 1 Real Numbers Ex 1.3 Table Of Contents   Q 1. Prove that √5 is irrational. Solution: Let us suppose that √5 is rational so we can find integers r and s where s ≠ 0 such that √5 =  r s Suppose r and s have some common factor other than 1, then divide r and s by the common factor to get : √5 =  a b  where a and b are coprime and b ≠ 0 b√5 = a Squaring both sides,  (b√5) 2  = a 2  b 2  (√5) 2  = a 2  5b 2  = a 2   pseb study 24hr .blogspot.com 5 divides a 2 . By the theorem, if a prime number ‘p’ divides a 2  then ‘p’ divides a where a is positive integer  5 divides a  So a = 5c for some integer c. Put the value of a in (1), 5b 2  = (5c) 2 5b 2  = 25c 2 b 2  = 5c 2 or 5c 2  = b 2  5 divides b 2  if a prime number ‘p’ divides b 2 , then p divides b ; where b is positive integer.  5 divides b ………… (3) From (2) and (3), a...